Standaard 1. Beoogde leerresultaten
Sinds de vorige visitatie is het werkveld van onze studenten volwassener geworden op het gebied van web- en appontwikkeling én verbreed met connected products, XR en AI. Daarbij zijn de systemen en wereld waarin en waarvoor onze studenten ontwerpen complexer geworden. Om hierop in te spelen, is een vernieuwde visie opgesteld. In dit hoofdstuk beschrijven we deze visie en de belangrijkste veranderingen die hieruit voortvloeien.
Visie CMD Amsterdam
Amsterdam heeft de grootste creatieve industrie van Nederland, met veel creatieve en digitale-ontwerpbedrijven en organisaties die digitale producten en diensten ontwerpen. Miljoenen mensen maken hier dagelijks gebruik van. CMD Amsterdam is een voltijds bacheloropleiding in digitaal interactief design en speelt een belangrijke rol in deze sector. We leiden kritische ontwerpers op die digitale producten creëren voor een complexe samenleving en werken samen met bedrijven, non-profitorganisaties en (onderzoeks)instellingen in de regio. Studenten en docenten bij CMD Amsterdam doen onderzoek naar thema’s, zoals duurzaamheid, toegankelijkheid, diversiteit en inclusie, die commercieel vaak (nog) niet interessant zijn. Hiermee inspireren we het werkveld. Voorbeelden van dit soort projecten zijn A11ys, Spark, Nightlife Conversations en 2 seconden stilte.
In 2023 hebben we onze visie vernieuwd om meer nadruk te leggen op een kritische houding. Juist omdat onze studenten met AI-toepassingen o.a. sneller prototypes kunnen maken, blijft kennis van en ervaring met het ambacht belangrijk. Om duurzame, toegankelijke, met oog voor detail ontworpen en vanuit een maatschappelijk perspectief zinvolle producten te ontwerpen is zowel ambacht als een kritische houding van belang. Hierbij is het essentieel te weten waar je als toekomstig ontwerper aan bij wil dragen, en hoe je verantwoord omgaat met technologie en nieuwe toepassingen. De visie hebben we samengevat in één zin met drie delen die verder uitgewerkt zijn op de visie-website (zie Afbeelding 1.1).
Beroeps- en competentieprofiel
Samen met negen andere CMD-opleidingen in Nederland, verenigd in INCMD, is een beroeps- en competentieprofiel opgesteld. Iedere opleiding heeft een eigen cultuur en focus afhankelijk van de context (o.a. instelling, geografische locatie) die tot uiting komt in onze visie. Bij CMD Amsterdam richten wij ons op het ontwerpen van digitale, interactieve producten waarbij de nadruk ligt op user experience design, interaction design, en human computer interaction (het omrande vlak in afbeelding 1.2). Onderzoek onder onze alumni laat zien dat de functie-titels grotendeels overeenkomen met de nadruk van de opleiding (zie afbeelding 1.3).
Om invulling te geven aan dit beroepsbeeld hebben we in acht competenties beschreven wat de beoogde leerresultaten zijn: vier ontwerpcompetenties geven weer wat nodig is om een ontwerpproces succesvol te doorlopen en vier professionele competenties beschrijven wat een CMD-professional doet, moet kennen en kunnen (zie afbeelding 1.4 en de relatietabel competenties). De leerdoelen van projecten en vakken zijn op dit moment afgeleid van deze competenties en in de studiegidstekst staat aan welke competenties de leerdoelen van de onderwijsmodule bijdragen. De onderwijsveranderingen waar we nu aan werken richt zich onder andere op het meer inzichtelijk maken van de competenties voor studenten. De beoordelingen zullen dan gedaan worden aan de hand van de competenties (zie voor meer uitleg standaard 3).
Daarnaast hebben we in onze visie omschreven wat we verstaan onder digitale interactieve producten: namelijk producten met een technische, interactieve en vormgevingscomponent. Iedere student krijgt een grondige basis van deze componenten mee, maar vormgeving, interactie of techniek komen in meer of mindere mate aan bod afhankelijk van onderwijsmodule of (afstudeer)project. Studenten kunnen zich verdiepen in vormgeving, interactie, techniek, of een combinatie hiervan; CMD'ers mogen zich niet op één enkel onderdeel richten (zie afbeelding 1.5).
Werkveld, maatschappij en internationalisering
We benutten onze locatie binnen de instelling en de stad Amsterdam. Binnen de Hogeschool van Amsterdam werken we samen met verschillende lectoraten: onderzoekers geven les, docenten doen onderzoek, lectoraten zijn opdrachtgever voor studentenprojecten, studenten studeren af bij lectoraten en zowel docenten als onderzoekers geven workshops om te inspireren en professionaliseren. Daarnaast betrekken we het werkveld bij de opleiding door minimaal twee keer per jaar in gesprek te gaan met onze opleidingsadviesraad (OAR). Zo blijven wij op de hoogte van hun verwachtingen en de ontwikkelingen van het vakgebied vanuit hun perspectief. Voorafgaand aan de gesprekken met de OAR worden vragen van docenten en studenten opgehaald en de verslagen van de OAR-bijeenkomsten delen we in onze nieuwsbrief en nemen we -waar mogelijk- mee in onderwijsvernieuwingen. Nationale en internationale bedrijven, organisaties en onderzoeksgroepen zijn opdrachtgevers bij projecten, begeleiders van stagairs en gastsprekers. Onze alumni komen bij uiteenlopende bedrijven en bureaus terecht waardoor het netwerk van CMD Amsterdam uitgebreid en divers is (zie afbeelding 1.6). We vinden het waardevol om de hele CMD-community, studenten, bedrijven, organisaties, (onderzoeks)instellingen, medewerkers, alumni, regelmatig met elkaar in contact te brengen. Dit doen we onder andere door onze jaarlijkse Golden Dot Awards, het uitnodigen van gastsprekers uit ons netwerk en het organiseren van pre-conferentie dagen voor de hele CMD-community.
Naast samenwerken met partners en in gesprek gaan over hun verwachtingen, inspireren wij ook graag. Docenten geven presentaties en workshops op conferenties en ons onderzoek maken we publiekelijk (online) beschikbaar (zie bijvoorbeeld de minor cross-cultural datavisualization, of resultaten uit de minor creative research of voorbeelden uit de minor web). Daarom leren we onze studenten naast robuuste ontwerpen te maken volgens bestaande richtlijnen en patronen, ook om innovatieve en experimentele ontwerpen te maken. Experimenteren met technologie om de (on)mogelijkheden en "wat als…?" vragen te onderzoeken zijn een deel van het curriculum: artificial intelligence, extended reality, immersive environments en connected products zijn op dit moment onderwerpen waar we ons mee bezig houden. Samen met studenten denken we na over de lange(re) termijn en (onbedoelde) consequenties van digitale technologie en onderzoeken we vaak buitengesloten doelgroepen (bijvoorbeeld talking pronouns, datavisualisatie etnisch profileren, famcam en Rijksmuseum - ticketflow). Belangrijke thema’s binnen de opleiding zijn (ecologische) duurzaamheid, privacy en veiligheid, inclusie, diversiteit en toegankelijkheid.
Onze alumni werken in een dynamische, diverse en internationale setting. Daarom vinden wij het belangrijk om tijdens de opleiding aandacht te besteden aan het ontwikkelen van interculturele en internationale competenties. De Hogeschool van Amsterdam heeft een aantal doelstellingen op het gebied van internationalisering 1, die de basis vormen voor het internationaliseringsbeleid binnen CMD. De rol van het International Office (IO) binnen CMD is meerledig; het IO realiseert fysieke uitwisselingen en beheert het partner netwerk (zie afbeelding 1.7), en stimuleert ook internationalisering in de bredere zin door workshops te organiseren, en actief mee te denken bij curriculumveranderingen. De internationale contacten vanuit het partnernetwerk worden zowel door studenten als docenten benut. Studenten krijgen door uitwisselingen een bredere blik op design die verder gaat dan alleen de westerse aanpak en ze krijgen inzicht in complexiteit, interculturele affiniteit en een multidisciplinaire kennisbasis, waardoor ze flexibel zijn voor een steeds veranderend beroepenveld. Voor docenten bieden buitenlandbezoeken nieuwe invalshoeken en inspiratie voor samenwerking, evenals een frisse, verbredende blik.
Noot 1. Doelstellingen van de Hogeschool van Amsterdam: 1. Wij leiden onze studenten op tot wereldburgers. 2. Onze internationale oriëntatie is inclusief, duurzaam en digitaal. 3. Wij versterken onze internationale identiteit en reputatie. 4. Wij creëren duurzame samenwerkingen met internationale partners op het gebied van onderwijs. 5. Wij bieden medewerkers de mogelijkheid professionele vaardigheden te ontwikkelen op het gebied van internationale oriëntatie.
Partnerscholen: Mid Sweden University in Sundsvall (Zweden), Metropolia University in Helsinki (Finland), Copenhagen School of Design and Technology in Kopenhagen (Denemarken), University of Europe in Berlijn (Duitsland), Hochschule der Medien in Stuttgart (Duitsland), University of Applied Sciences Munich in München (Duitsland), Fachhochschule Voralberg in Voralberg (Oostenrijk), Artevelde in Gent (België), Karel de Grote University in Antwerpen (België), Napier University in Edinburgh (Schotland), Kingston University in Londen (Engeland), ISCOM in Parijs (Frankrijk), University of Creative Arts in Farnham (Engeland), lnstituto Politecnico in Lissabon (Portugal), IADE in Lissabon (Portugal), RMIT in Melbourne (Australie), QUT in Brisbane (Australie), Curtin in Perth (Australie), KHAS University in Istanbul (Turkije), Bilgi University in Istanbul (Turkije), Tokyo University in Tokyo (Japan), Kyushu University in Fukuoka (Japan), Hanyang University in Seoul (Zuid-Korea), RMIT in Ho Chi Minh (Vietnam), Toronto Metropolitan University in Toronto (Canada), University of Michigan in Ann Arbor (Verenigde Staten) en Northern Arizona University in Flagstaff (Verenigde Staten)
| 2021‑2022 (covid) | 2022‑2023 | 2023‑2024 | 2024‑2025 (verwachting) | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| s1 | s2 | s1 | s2 | s1 | s2 | s1 | s2 | |
| Inkomend | 0 | 16 | 4 | 13 | 4 | 8 | 11 | 18 |
| Uitgaand | 0 | 14 | 3 | 25 | 4 | 24 | 13 | 30 |
| Uitgaand stage | 1 | 2 | 6 | 2 | 1 | 2 | ||
| Totaal inkomend | 16 | 17 | 12 | 29 | ||||
| Totaal uitgaand | 16 | 35 | 31 | 43 | ||||
Reflectie
In 2019 werd in het auditrapport het advies gegeven, met betrekking tot het niveau van de opleiding, meer expliciet te maken welke aspecten de opleiding het HBO-bachelor niveau geven. Hierbij werd vooral gesignaleerd dat we van een media- en maatschappijkritische, vrij academische opleiding doorschoten naar een opleiding die vooral gefocust is op maken. De afgelopen jaren hebben we gewerkt aan het vinden van een balans hierin. Zo hebben we vakken en workshops door de opleiding heen geïntroduceerd die gaan over de invloed van design op de samenleving en hoe je als ontwerper ethische afwegingen maakt bijvoorbeeld het propedeusevak maatschappij & interactie, vakken en workshops over design ethiek, en methoden waarbij het maatschappelijk gesprek centraal staat (o.a. "Provocatypes"). Onderwerpen zoals toegankelijkheid en (ecologische) duurzaamheid hebben een vaste plek in het curriculum gekregen en een platform om werkvormen specifiek over "grote thema's" te delen is in de maak. Het studieloopbaanprogramma in de propedeuse is herzien waarbij de kwaliteiten van studenten en de eigen professionele ontwikkeling centraal staan (zie Jaarkompas 2324 slb P).
Ambities
Zowel het advies van het visitatiepanel uit 2019 als de recente ontwikkelingen in het vakgebied hebben ervoor gezorgd dat we de onderzoekende en kritische houding expliciet hebben opgenomen in de update van de visie. "Maken", het ambacht, blijft een belangrijke vaardigheid voor ontwerpers van digitale interactieve producten. Bovendien willen we studenten niet alleen opleiden voor een baan, maar ze ook in staat stellen met plezier een betekenisvolle bijdrage aan de maatschappij te leveren. Om invulling te geven aan de visie zijn plannen voor onderwijsveranderingen gemaakt die deels in uitvoering zijn en in de komende vier jaar verder uitgevoerd en geëvalueerd worden. De belangrijkste plannen gerelateerd aan deze standaard zijn:
- Geëngageerde ontwerpers: Het studieloopbaanprogramma door de opleiding heen wordt aangepast van on-demand naar actief onderzoeken van interesses. Bovendien hebben we bij de update van de competenties in 2022 een competentie "persoonlijk en geëngageerd ontwerpen" opgenomen en wordt een programma ontwikkeld voor reflectie waarbij product, proces, persoonlijke ontwikkeling en vakgebied centraal staan.
- Kritische houding: We werken geïntegreerd en holistisch aan kennis, vaardigheden en attitude. Een student ontwikkelt zich tot ontwerper door continu te oefenen met en het ontwikkelen van de competenties. We willen een cultuur creëren van permanente, ontwikkelingsgerichte feedback. Door te kijken naar werk van zichzelf en van anderen en door gesprekken over kwaliteit, krijgen studenten meer grip op hun competentieontwikkeling en ontwikkelen ze kwaliteitsbesef2. Hiermee is al een start gemaakt in het afstudeerjaar, in de (meeste) CMD minoren en een pilot in jaar 2 (zie standaard 3 - ambities). In de komende vier jaar willen we dit ook invoeren in het fundament.
Noot 2. Studenten verwerven kennis over kwaliteit door hun eigen werk en dat van anderen te beoordelen a.d.h.v. beoordelingscriteria. Dit is onbewuste kennis (tacit knowledge) die niet door verbale kennisoverdracht plaatsvindt maar wordt gestimuleerd door observatie, imitatie, participatie en dialogen (Bloxham & Campbell, 2010).
